Tunçmatik CHARGE 
İlk elektrikli aracını alan biri için en büyük değişim direksiyonda değil, şarj kablosunun ucunda yaşanır. Benzinli araçta yakıt istasyonu tek bir yerdi ve beş dakikada iş biterdi. Elektrikli araçta ise şarj evde, iş yerinde, AVM otoparkında ve otoyol kenarında olabilir. Süresi de birkaç saatten yirmi dakikaya kadar değişir.
Bu çeşitlilik ilk başta kafa karıştırıcı görünür ama birkaç temel kavram oturduğunda her şey yerine yerleşir. Bu rehberde AC ve DC şarj farkından soket tiplerine, evde şarj kurulumundan şarj süresi ve maliyet hesabına kadar ilk aydan önce bilmeniz gerekenleri sırayla anlatıyoruz.
Türkiye’de elektrikli araç pazarının bu kadar hızlı büyümesi de bu soruları her gün daha fazla kişinin sormasına yol açıyor. Pazarın geldiği noktayı Türkiye’nin elektrikli araçta Avrupa’nın dördüncü büyük pazarı olması yazımızda ele almıştık.
Önce Dili Öğrenin: kWh, kW ve Menzil
Elektrikli araç dünyasında iki birim sürekli karşınıza çıkar ve sık sık karıştırılır.
kWh: Bataryanın Deposu
Kilowatt-saat (kWh), bataryanın ne kadar enerji tuttuğunu gösterir. Benzinli araçtaki depo hacminin karşılığıdır. 60 kWh’lik bir batarya, kabaca 60 kW gücü bir saat boyunca verebilecek kadar enerji depolar. Katalogda “brüt” ve “net” iki değer görürseniz, kullanılabilir kapasite olan net değeri esas alın.
kW: Şarjın Hızı
Kilowatt (kW) ise enerjinin ne hızla aktığını gösterir. Bir şarj istasyonunun 11 kW veya 120 kW olması, depoya bağlanan hortumun kalınlığı gibidir. Aynı bataryayı 11 kW ile doldurmak saatler, 120 kW ile dakikalar sürer.
Tüketim ve Menzil
Elektrikli araçlarda tüketim litre yerine kWh/100 km ile ifade edilir. Kompakt bir SUV için karma kullanımda 15–19 kWh/100 km tipik bir aralıktır. 60 kWh net bataryalı ve 17 kWh/100 km tüketen bir araç teorik olarak yaklaşık 350 km yol yapar.
Katalogdaki WLTP menzili ideal koşullarda ölçülür. Otoyolda 120 km/s hızda, kışın soğukta veya klima açıkken gerçek menzil bunun %20–30 altında kalabilir. İlk aylarda kendi kullanımınızın gerçek tüketimini öğrenmek, şarj planlamasının en sağlam temelidir.
AC ve DC Şarj: Asıl Farkı Anlamak
Şebekeden gelen elektrik alternatif akımdır (AC). Bataryalar ise yalnızca doğru akım (DC) depolar. Bu yüzden her şarjda bir yerde AC’nin DC’ye çevrilmesi gerekir. AC ve DC şarj arasındaki farkın tamamı, bu çevrimin nerede yapıldığıdır. İki akım türünün temel farklarını merak ediyorsanız alternatif akım ve doğru akım yazımıza göz atabilirsiniz.
AC Şarj: Çevirici Aracın İçinde
AC şarjda istasyon, enerjiyi şebekeden alır ve güvenli biçimde araca aktarır. AC’yi DC’ye çeviren cihaz, aracın içindeki dahili şarj cihazıdır (on-board charger, OBC). Bu cihazın gücü araca göre değişir ve AC şarj hızının üst sınırını belirler.
En Sık Yapılan Hata: 22 kW İstasyon, 11 kW Araç
Aracınızın dahili şarj cihazı 11 kW ise 22 kW’lık bir AC istasyona bağlansanız da 11 kW ile şarj olursunuz. Bazı modellerde tek fazlı 7,4 kW sınırı bile vardır. Ev için şarj istasyonu seçmeden önce aracınızın teknik föyünde “AC şarj gücü” satırına bakın. Gereksiz büyük bir cihaz, ek tesisat maliyetinden başka bir şey getirmez.
DC Şarj: Çevirici İstasyonun İçinde
DC hızlı şarj istasyonları, AC’yi DC’ye çeviren büyük güç elektroniğini kendi içinde taşır. Enerji, aracın dahili şarj cihazını atlayarak doğrudan bataryaya gider. Bu sayede 50, 120, hatta 300 kW’a varan güçler mümkün olur. Bu gücün ne kadarını alabileceğinizi aracınızın bataryası ve batarya yönetim sistemi belirler.
Şarj Modları: Priz, Kablo ve İstasyon
IEC 61851 standardı, elektrikli araç şarjını modlara ayırır. Günlük kullanımda karşınıza üç tanesi çıkar.
| Mod | Nasıl çalışır? | Tipik güç | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|---|
| Mod 2 | Ev prizine takılan, üzerinde kontrol kutusu olan taşınabilir kablo | 2,3–3,7 kW (tek faz), sanayi fişiyle 11–22 kW | Acil durum, misafirlik, tatil evi |
| Mod 3 | Sabit duvar tipi (wallbox) veya ayaklı AC şarj istasyonu | 7,4–22 kW | Ev, site, iş yeri, otopark |
| Mod 4 | DC hızlı şarj istasyonu, kablo istasyona sabit | 50–350 kW | Otoyol, şehir içi hızlı şarj noktaları |
Ev Prizinden Şarj Neden Kalıcı Çözüm Değildir?
Aracın yanında gelen Mod 2 kablo, standart bir prizden şarj etmenize izin verir. Ama bu prizler saatlerce yüksek akım taşıyacak şekilde tasarlanmaz. Eski tesisatlarda priz ve kablo bağlantı noktaları ısınabilir. Bu yüzden ev prizinden şarj, acil durum çözümü olarak görülmelidir. Kabloların uzun süreli yükte neden ısındığını elektrik kabloları neden ısınır yazımızda anlattık.
Yolda veya farklı mekânlarda esnek bir çözüm istiyorsanız, ayarlanabilir akımlı ve korumalı taşınabilir cihazlar daha güvenlidir. Örneğin MobiCharge 11 kW, 8–16 A arasında ayarlanabilen akımı, toprak hattı kontrolü ve AC 30 mA / DC 6 mA kaçak akım korumasıyla bu ihtiyaca yönelik tasarlanmıştır. Bu ürün grubunun ayrıntıları için taşınabilir mobil şarj istasyonu rehberimize bakabilirsiniz.
Soket Tipleri: Hangi Kablo Hangi Araca Uyar?
Türkiye’de ve Avrupa’da satılan araçların büyük çoğunluğu iki soket standardını kullanır.
Type 2: AC Şarjın Standardı
Type 2 (Mennekes, IEC 62196-2), yedi pimli yuvarlak bir sokettir. Tek fazlı ve üç fazlı AC şarjı destekler. Ev tipi istasyonların, site ve AVM otoparklarındaki AC istasyonların neredeyse tamamı Type 2 kullanır.
CCS2: DC Hızlı Şarjın Standardı
CCS2 (Combo 2), Type 2 soketin altına iki kalın DC pimi eklenmiş halidir. Araçtaki tek bir yuva hem AC hem DC şarjı kabul eder. Otoyol kenarındaki hızlı şarj istasyonlarının standart soketi budur.
CHAdeMO ve Diğerleri
Bazı eski Japon modelleri CHAdeMO adlı farklı bir DC soket kullanır. İkinci el araç alıyorsanız bu ayrıntıyı mutlaka kontrol edin, çünkü yeni kurulan istasyonlarda CHAdeMO soketi giderek azalıyor. İthal araçlarda ise aracın Avrupa şartnameli olup olmadığına ve soket tipine dikkat edin.
Kablonun uzunluğu, kesiti ve akım sınıfı da en az soket tipi kadar önemlidir. Doğru kabloyu seçmek için elektrikli araç şarj kablosu seçimi yazımızdan ve EvPower şarj kablosu seçeneklerinden yararlanabilirsiniz.
Evde Şarj: Çoğu Kullanıcının Ana Çözümü
Elektrikli araç sahiplerinin şarjının büyük bölümü evde, gece yapılır. Akşam takılan araç sabah dolu olarak beklenir. Bu düzeni kurmanın en sağlıklı yolu bir Mod 3 duvar tipi şarj istasyonudur.
Tek Faz mı, Üç Faz mı?
Evinizin aboneliği ve aracınızın dahili şarj cihazı bu soruyu birlikte cevaplar.
- Tek faz (230 V, 32 A): En fazla yaklaşık 7,4 kW. Müstakil evlerde ve tek fazlı abonelikte yaygın seçenek.
- Üç faz (400 V, 16 A): 11 kW. Aracınız 11 kW AC destekliyorsa ve aboneliğiniz üç fazlıysa en dengeli seçim.
- Üç faz (400 V, 32 A): 22 kW. Yalnızca araç 22 kW AC destekliyorsa ve bağlantı gücünüz yetiyorsa anlamlıdır.
Tunçmatik’in My Charger 7-22 kW ve Pico Charger LCD modelleri bu üç güç seçeneğiyle sunulur. Wi-Fi ve mobil uygulama ile şarjı uzaktan izleyebilir, PIN koduyla yetkisiz kullanımı engelleyebilirsiniz. Tüm seçenekleri AC şarj istasyonları sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Kurulumdan Önce Kontrol Listesi
- Bağlantı gücü: Abonelik sözleşmenizdeki bağlantı gücü, ev yükleri ve şarj istasyonu aynı anda çalışırken yetmeli. Gerekirse dağıtım şirketinden güç artırımı istenir.
- Ayrı hat: İstasyon, panodan kendi sigortası ve kendi kablosuyla beslenmeli. Kablo kesitini yetkili elektrikçi akıma ve mesafeye göre hesaplar.
- Kaçak akım koruması: DC kaçak akımı algılayan bir koruma şarttır. Bu ya istasyonun içindeki 6 mA DC algılama ile Tip A kaçak akım rölesi ya da Tip B röle ile sağlanır.
- Topraklama: Sağlam bir topraklama, hem kullanıcı güvenliği hem istasyonun hata algılaması için zorunludur. Konunun temellerini faz, nötr ve topraklama arasındaki farklar yazımızda bulabilirsiniz.
- Konum: Kablonun araca gerilmeden ulaştığı, yağmurdan korunan, yürüme yolunu kesmeyen bir duvar seçin.
Kurulum için kurulum talep formumuzu doldurarak keşif ve montaj planlaması yapabilirsiniz.
Site ve Apartmanda Şarj
Ortak otoparkta şarj istasyonu kurmak, kat malikleri ve yönetimle uzlaşma, ortak tesisatın kapasitesi ve tüketimin her daireye doğru faturalandırılması gibi ek adımlar gerektirir. Çok sayıda istasyonun aynı anda çalıştığı otoparklarda dinamik yük yönetimi, binanın bağlantı gücünü aşmadan gücü araçlar arasında paylaştırır. Tüm süreci site ve apartmanlara şarj istasyonu kurulumu rehberimizde adım adım anlattık.
Şarj Süresi Nasıl Hesaplanır?
Şarj süresini kabaca tahmin etmek için tek bir formül yeterlidir:
Şarj süresi (saat) ≈ Gereken enerji (kWh) / (Şarj gücü (kW) × verim)
AC şarjda verim yaklaşık 0,90 kabul edilebilir. Kayıp, dahili şarj cihazında ve batarya ısıl yönetiminde ortaya çıkar.
Örnek: 60 kWh Bataryayı %20’den %80’e Doldurmak
Bataryanın %60’ını, yani 36 kWh’yi doldurmamız gerekiyor. Aracın AC sınırı 11 kW olsun.
| Şarj yöntemi | Etkin güç | Yaklaşık süre |
|---|---|---|
| Ev prizi, Mod 2 (10 A) | 2,3 kW | 17–18 saat |
| Tek faz wallbox (32 A) | 7,4 kW | 5,5 saat |
| Üç faz wallbox (16 A) | 11 kW | 3,5–4 saat |
| 22 kW AC istasyon (araç sınırı 11 kW) | 11 kW | 3,5–4 saat |
| DC hızlı şarj (120 kW istasyon) | ortalama 70–90 kW | 25–30 dakika |
Tablodaki dördüncü satır, AC şarjda hızı istasyonun değil aracın belirlediğini açıkça gösterir. DC satırında ise “ortalama” ifadesi bilinçli kullanıldı: DC şarj gücü şarj boyunca sabit kalmaz.
%20–80 Kuralı ve Şarj Eğrisi
DC hızlı şarjda araç, batarya boşken en yüksek gücü çeker. Doluluk arttıkça batarya yönetim sistemi gücü kademeli olarak düşürür. Bu davranışa şarj eğrisi denir. Çoğu araçta %80’den sonra güç belirgin biçimde azalır. Son %20’yi doldurmak, ilk %60 kadar sürebilir.
Yolculukta Pratik Sonuç
Uzun yolda bataryayı her durakta %100’e doldurmak yerine, %10–20 civarında istasyona girip %70–80’de çıkmak toplam yolculuk süresini kısaltır. Kısa ve sık duraklar, uzun ve seyrek duraklardan genellikle daha hızlıdır.
Günlük Kullanımda Batarya Sağlığı
Günlük kullanımda şarj sınırını %80–90’a ayarlamak, lityum iyon bataryanın uzun vadeli sağlığı için önerilen bir alışkanlıktır. Uzun yola çıkmadan önceki gece %100’e doldurmakta sakınca yoktur. LFP kimyalı bataryalarda üreticiler genellikle düzenli %100 şarjı önerir; aracınızın kullanım kılavuzu bu konuda son sözü söyler. Batarya kimyalarının farklarını lityum akü türleri yazımızda ele aldık.
Kışın Şarj
Soğuk batarya hızlı şarjı yavaş kabul eder. Birçok araç, navigasyonda hızlı şarj istasyonu hedef seçildiğinde bataryayı yolda önceden ısıtır. Kışın DC şarjda beklenenden düşük güç görüyorsanız sebep çoğu zaman budur.
Mesken Tüketim Limitine Dikkat
Evde şarj ucuzdur ama hesaba bir ayrıntıyı eklemek gerekir. EPDK’nın belirlediği yıllık tüketim limitini aşan meskenler daha yüksek birim fiyattan ödeme yapar. Yılda 15.000 km yapan bir araç, evin tüketimine yaklaşık 2.800 kWh ekler. Bu ek tüketim, hanenizi limitin üzerine taşıyabilir. Aracı almadan önce son bir yıllık faturalarınızdaki toplam tüketimi kontrol etmenizi öneririz.
Çatısında güneş paneli olan veya kurmayı düşünen kullanıcılar için gündüz üretimini araca aktarmak maliyeti daha da düşürebilir. Bu konuda güneş enerjisi kurulum maliyeti yazımız bir başlangıç noktası olabilir.
İstasyonda Fiyatlandırma Nasıl İşler?
Nisan 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeyle şarj operatörleri, istasyonun gücünden bağımsız olarak AC ve DC için birer tek fiyat uygulamaya başladı. Artık 60 kW ile 180 kW DC istasyon arasında kWh fiyatı açısından fark yok. Tarife değişikliklerinin arka planını elektrikli araçlara yeni şarj tarifesi yazımızda okuyabilirsiniz.
İstasyonda Şarj: İlk Seferde Bilinmesi Gerekenler
Şehir içinde ve yolda kullanacağınız istasyonlar için birkaç pratik alışkanlık ilk günleri kolaylaştırır.
- Uygulamaları önceden kurun: Her operatör kendi uygulaması veya RFID kartıyla çalışır. Yola çıkmadan en sık geçtiğiniz güzergâhtaki operatörlerin uygulamasına üye olun ve ödeme yönteminizi ekleyin.
- Rota planlayın: Rota planlama uygulamaları, aracınızın tüketimine ve şarj eğrisine göre durakları önerir.
- Yedek plan bırakın: Bir istasyon arızalı veya dolu olabilir. Menzilinizin son 50 km’sine yakın bir alternatif istasyon bilin.
- Şarj bitince aracı çekin: Birçok operatör, şarj bittikten sonra istasyonda bekleyen araçlardan işgal ücreti alır.
- Kabloyu zorlamayın: DC kablolar ağırdır. Soketi düz takın, kilitlendiğini uygulamadan veya araç ekranından doğrulayın.
Şarj altyapısının genel yapısını ve istasyon türlerini şarj istasyonu nedir rehberimizde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz. İşletmeniz için hızlı şarj altyapısı düşünüyorsanız DC hızlı şarj istasyonları sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Elektrikli aracımı her gün şarj etmeli miyim?
Gerekmez. Günlük 40–50 km yapıyorsanız iki üç günde bir şarj etmek yeterli olabilir. Birçok kullanıcı ise aracı her akşam takmayı alışkanlık haline getirir. Şarj sınırını %80 civarında tutmak kaydıyla iki yaklaşım da bataryaya zarar vermez.
Ev prizinden şarj etmek tehlikeli mi?
Tesisatı yeni, topraklaması sağlam ve priz hattı ayrı olan bir evde aracın Mod 2 kablosuyla zaman zaman şarj sorun yaratmaz. Asıl risk, eski tesisatlarda prizin ve bağlantı noktalarının saatlerce yüksek akım taşımasıdır. Düzenli şarj için ayrı hattan beslenen bir duvar tipi istasyon kurmak en güvenli yoldur.
Evime 22 kW şarj istasyonu almalı mıyım?
Yalnızca aracınız 22 kW AC şarjı destekliyorsa ve bağlantı gücünüz yetiyorsa. Çoğu aracın AC sınırı 11 kW veya 7,4 kW’tır. Bu durumda 22 kW istasyon şarjı hızlandırmaz, sadece tesisat maliyetini artırır.
DC hızlı şarj bataryaya zarar verir mi?
Ara sıra yapılan DC hızlı şarj, modern bataryalarda belirgin bir yıpranmaya yol açmaz. Batarya yönetim sistemi, sıcaklık ve doluluk durumuna göre gücü zaten sınırlar. Yine de günlük şarjın büyük bölümünü AC ile yapmak, uzun vadede bataryanın daha yavaş yaşlanmasına yardımcı olur.
Yağmurda şarj etmek güvenli mi?
Evet. Soketler ve istasyonlar dış ortam için tasarlanır ve şarj, araç ile istasyon arasındaki iletişim doğrulanmadan başlamaz. Tunçmatik’in duvar tipi istasyonları IP65, taşınabilir MobiCharge cihazları IP66 koruma sınıfına sahiptir. Hasarlı kablo veya soket kullanmamak tek önemli kuraldır.
Aracı alırken şarj açısından neye bakmalıyım?
Üç değer yeterlidir: net batarya kapasitesi (kWh), AC şarj gücü (kW) ve DC şarjda %10–80 arası süre. Bu üç değer, evde ne kadar sürede dolacağını ve yolda ne kadar bekleyeceğinizi doğrudan belirler.
Sonuç
Elektrikli araçla yaşamanın sırrı, şarjı yakıt alımı gibi düşünmeyi bırakmaktır. Günlük ihtiyacın büyük bölümü evde, gece, ucuz ve sessizce karşılanır. DC hızlı şarj ise uzun yolun aracıdır. Aracınızın AC sınırını, batarya kapasitesini ve evinizin elektrik altyapısını bildiğinizde gerisi kendiliğinden oturur.
Tunçmatik olarak “iyi elektrik” ilkesiyle evinize, sitenize ve işletmenize uygun şarj çözümünü birlikte belirleyebiliriz. Doğru istasyon ve güvenli kurulum için uzman ekibimizle iletişime geçin.